Menningar- og ferðamálaráð tók óvænta ákvörðun á síðasta fundi sínum en þá var samþykkt ,, að taka frá fé á næsta ári til að tryggja að verk Ólafs Elíassonar, Blind Pavilion, standi áfram í Viðey næstu tvö árin og (...) að ein milljón króna komi á ári næstu tvö ár til sem leiga til eiganda auk þess sem verkið verði tryggt á kostnað Menningar- og ferðamálasviðs? (úr fundargerð ráðsins frá 24.8.2005) . Það vekur eftirtekt að ekki er verið að greiða höfundi verksins leigu fyrir verkið heldur einstaklingi sem nýlega hefur keypt það. Þessi háttur er vægast sagt óhefðbundinn. Að vísu er bent á Safn við Laugaveg sem fordæmi en þó þessi tvö mál séu að mörgu leyti sambærileg er á þeim sá grundvallarmunur að í tilviki Safns er um að ræða umfangsmikinn rekstur og þjónustu við gesti.

Borgin hefur ekki markað sér sérstaka stefnu um list í opinberu rými þó myndlistarmenn hafi lengi knúið á um að settar yrðu reglur þar að lútandi. Fyrir því hefur einfaldlega ekki verið áhugi hingað til. En hlutirnir breytast hratt og þessi nýja samþykkt hlýtur að kalla eftir því að hið bráðasta verið farið í slíka stefnumótunarvinnu. Svo virðist nú sem augu ráðamanna hjá borginni séu að opnast fyrir gildi listaverka í hinu manngerða umhverfi. Að því leyti er full ástæða til að fagna nýju samþykktinni.

Umsóknir til ráðsins

Fögnuðurinn er þó ekki alveg skýlaus í mínum huga. Ég sit sem annar tveggja áheyrnarfulltrúa Bandalags íslenskra listamanna í ráðinu og hef fylgst nokkuð náið með störfum þess. Ráðið hefur ákveðna upphæð til ráðstöfunar á hverju ári. Stórum hluta hennar  ráðstafað með föstum samingum til lengri tíma en annar minni er til úthlutunar til verkefna eftir umsóknum frá listamönnum. Fjármagnið sem beint er í þessa mismunandi farvegi er ekki fyrirfram bundið við ákveðnar upphæðir heldur er það breytilegt ár frá ári, allt eftir efnum og ástæðum.

Föstu samningarnir eru hið besta mál. Þeir gera þeim sem þeirra njóta kleift að gera áætlanir fram í tímann í stað þess að búa við stöðuga óvissu. Hinn þátturinn er þó ekki minna mikilvægur því hann styður við margvíslegt grasrótarstarf í listum innan borgarinnar.

Ég veit ekki betur en að öllum sem óska eftir styrk frá ráðinu sé gert að leggja inn formlega umsókn, helst á tilteknum tíma og ítarlegar fjárhagsáætlanir og önnur gögn þurfa yfirleitt að fylgja umsóknum. Faghópur skipaður eftir tilnefningum frá Bandalagi íslenskra listamanna fer yfir umsóknir, a.m.k. þær sem berast frá listamönnum, og forgangsraðar verkefnum áður en ráðið tekur sína ákvörðun. Umsóknum sem berast utan þessa tiltekna tíma er ekki tryggð umfjöllun enda er faghópurinn ekki starfandi allt árið.

Erindið um Blind Pavillion barst hinsvegar með nokkuð frábrugðnum hætti. Það var ekki skriflegt, kaupverð var ekki gefið upp og ekkert liggur fyrir um hvað gerist að árunum tveimur liðnum. Það var meira að segja ekki alveg ljóst hvort kaupin hefðu farið fram eða ekki. Ef ég væri að úthluta fjármunum borgarinnar þættu mér slíkar upplýsingar mjög mikilvægar og reyndar held ég að fæstir aðrir sem sækja um fé til menningar- og ferðamálaráðs komist upp með annað en að greina frá þessháttar atriðum.

Blendnar tilfinningar

Það liggja engar annarlegar hvatir að baki vangaveltum yfir þessari samþykkt. Þær ber ekki að skilja svo að þeir sem efast um réttmæti hennar séu mótfallnir því að þetta merkilega listaverk, Blind Pavillion, fái að standa í Viðey lengur en til stóð í upphafi. Hinsvegar hnykkir manni við þegar fjársterkir kaupsýslumenn og listaverkasafnarar eru farnir að keppa við listamenn og ,,non-profit?-stofnanir um þá takmörkuðu fjármuni sem til úthlutunar eru ? og, nota bene, virðast hafa að þeim mun greiðari aðgang en hinir. Það vekur einnig upp skrýtnar spurningar þegar sama fólk og sækir um opinbert fjármagn til þess að veita almenningi aðgang að listaverkaeign sinni skuli vera kostunaraðilar að öðrum listviðburðum á sama tíma.

Menningar- og ferðamálaráð hefur að mínu mati gætt þess vel að afgreiðsla mála sé í góðu lagi. Á undanförnum árum hefur til dæmis markvisst verið að unnið að því að innleiða faglegri vinnubrögð við úthlutun fjármuna. Á því var full þörf enda er tæplega hægt að krefjast þess af stjórnmálamönnum að þeir hafi jafn staðgóða þekkingu á öllum sviðum. Í þessu máli þykir mér þó sem ítrustu varúðar hafi ekki verið gætt án þess að ég ætli að leggja einhvern lokadóm á niðurstöðuna. Það er hinsvegar ekkert að því að ræða hlutina.